Köy Kanunları
Kanun Numarası: 442
Kabul Tarihi:
18/03/1924
Resmi Gazete Tarihi: 07/04/1924
Resmi Gazete Sayısı: 68
BİRİNCİ FASIL
Madde 1 - Nüfusu iki binden aşağı
yurtlara (köy) ve nüfusu iki bin ile yirmi bin arasında olanlara (kasaba) ve
yirmi binden çok nüfusu olanlara (şehir) denir. Nüfusu iki binden aşağı olsa
dahi belediye teşkilatı mevcut olan nahiye, kaza ve vilayet merkezleri kasaba
itibar olunur. Ve Belediye Kanununa tabidir.
Madde 2 - Cami, mektep, otlak,
yaylak, baltalık gibi orta malları bulunan ve toplu veya dağınık evlerde
oturan insanlar bağ ve bahçe ve tarlalariyle birlikte bir köy teşkil ederler.
Madde 3 - Bu kanunun hükmü başlar
başlamaz her köyün sınırı ihtiyar meclisi tarafından bir kağıda yazılır.
Sınır için komşu köyler ile aralarında uzlaşamadıkları yerler varsa bu da
gösterilir ve yazılan sınır kağıdı ihtiyar meclisince mühürlenerek nahiye
müdürüne gönderilir. Nahiye müdürü de bu sınır kağıdını kaza veya vilayete
gönderir. Oralarda idare meclisince sınır kağıdı tetkik ve tasdik olunduktan
sonra tasdikli bir örneği tekrar köy ihtiyar meclisine verilmek üzere nahiye
müdürüne yollandığı gibi asıl sınır kağıdı da tasdikli olarak tapu idaresine
verilir. İki köy arasında uzlaşılamıyan sınırlar için idare meclisleri
tahkikat ve tetkikat yaparak sınırı beşinci maddeye göre çizip her iki köye
de tasdikli birer örneğini gönderir ve bu katidir. Kazadaki bütün köylerin
tasdikli sınır kağıtları tapuca bir deftere yazılıp defterin altı idare meclisine
tasdik ettirilir. Ayrıca bu tasdikli defterin bir suretide tapuca çıkarılıp
idare meclisinde saklanmak üzere verilir. Köy sınırlarına ait işlerde Devlet
daireleri ve mahkemelerce bu tasdikli defterler esastır.
Madde 4 - Bir köyün sınırı aşağıda
tarif edildiği şekilde çizilir.
1 - Eskiden beri bir köyün sayılan bütün tarla, bağ bahçe, çayır, zeytinlik
palamutluk, baltalık ve ortaklar sınır içinde kalmalı.
2 - Dağlık ve ormanlık havalide ötede beride dağınık olan evler, tarlalar,
meralar parça parça en yakın köye bağlı sayılmakla beraber bunlar sınır
haricinde bırakılmalı yalnız her birinin adı sınır kağıdının altında
yazılmalı.
3 - Sınır mümkün olduğu kadar kolay anlaşılacak surette dereler, tepeler,
yollar veya diğer değişmiyen işaretli yerlerden geçmeli ve bu dere, tepe ve
yolların veya işaretli yerlerin köylüce adları ne ise behemehal sınırda
sırasiyle yazılmalı.
4 - Eğer bir
köyün sınırını derelerden, tepelerden, yollardan veya diğer değişmiyen
işaretli yerlerden geçirmek kabil olmazsa o halde sınır mümkün olduğu kadar
düz yapılmalı ve büyük taşlar dikilerek sınır gösterilmeli.
5 - Bir köy ahalisinden bazı kimselerin başka bir köy arazisi içinde kalan
dağınık tarla, bağ, bahçe gibi yerleri sahibinin bulunduğu köyün sınırında
değil öteki köyün sınırında gösterilmeli.
6 - Bir köyün sınırı mutlaka diğer köyün sınıriyle birleşmek lazım gelmez.
İki köyün sınırları arasında eskidenberi hiçbir köyün malı
sayılmıyan boş arazi, dağlar, ormanlar, yaylaklar varsa bunlar gene sınırın dışında
bırakılmalı.
7 - Bir köyün malı
olan yaylaların o köy ihtiyar meclisi tarafından ayrıca sınırı çizilmekle
beraber bu sınır kağıdı asıl köyün sınır kağıdı ile birleştirilmeli.
Madde 5 - İki köy arasında nizalı sınırların çizilmesi için Hükümetin emriyle
iki köy heyeti ihtiyariyesi bir araya toplanarak işin kendi aralarında
düzeltilmesi için çalışılır. Gene uzlaşamadıkları halde idare meclisi
tetkikat ve tahkikat yaparak altı ay içinde doğrudan doğruya sınırı çizer ve
bu kati olur. Beş sene müddetle değiştirilemez.
Bir köy sınırı; bu kanun mucibince çizildikten beş sene sonra hasıl olacak
lüzum ve ihtiyaç üzerine ihtiyar meclisi sınırın büyültülüp küçültülmesi için
müracaatta bulunabilir. Şayet bu sınırın büyütülmesi veya küçültülmesi başka bir
köye dokunmuyorsa vilayet veya kaza idare meclisleri karariyle sınır tashih
olunur ve tasdikli deftere yazılır.
Sınırın büyültülmesi veya küçültülmesi başka bir köye dokunuyorsa bu maddenin
birinci fıkrasına göre mesele halledilir.
Madde 6 - (Değişik madde: 25/02/1998 - 4342/34 md.)
Birkaç köy arasında müşterek olan sıvat, sulak, pınar ve baltalık gibi yerler
eğer bir köy sınırı içinde kalıyorsa o köyün malı olmakla
beraber diğer köyler de eskisi gibi istifade ederler.
Bu gibi müşterek yerler bir köy sınırı içinde kalmıyorsa buralardan istifade eden köylerin müştereken malı olup her köyün sınır
kağıdında bu hakları yazılır ve müştereken koruyup eskisi gibi istifade
ederler.
Madde 7 - Köy bir yerden bir yere götürülebilen veya götürülemiyen mallara
sahip olan ve işbu kanun ile kendisine verilen işleri yapan başlı başına bir
varlıktır. Buna (şahsı manevi) denir.
Madde 8 - Köyün orta malı
kanun karşısında Devlet malı
gibi korunur. Bu türlü mallara el uzatanlar Devlet malına el uzatanlar gibi
ceza görürler.
Madde 9 - İşbu kanun ile köye verilen işleri görmek (Köy muhtarının) ve
(İhtiyar meclisinin) vazifesidir.
Madde 10 - Muhtar, köyün başıdır. İşbu kanuna göre köy işlerinde söz
söylemek, emir vermek ve emrini yaptırmak muhtarın hakkıdır.
Muhtar Devletin memurudur. Devlet işlerinde vazifesini (36) ncı maddeye göre
yapar.
Madde 11 - Köy muhtarının ve yapacağı işte köy muhtariyle birlik olanlara köy
işlerinde fenalıkları anlaşılırsa Devlet memuru gibi muhakeme edilirler ve ceza
görürler .
İKİNCİ FASIL: KÖY İŞLERİ
Madde 12 - Köye ait işler ikiye ayrılır:
1 - Mecburi olan işler;
2 - Köylünün isteğine bağlı olan işler.
Köylü mecburi olan işleri görmezse ceza görür. İsteğine bağlı olan işlerde
ceza yoktur. Ancak köylünün isteğine bağlı bu gibi işlerde köy derneğinin
yarısından çoğu hükmederler ve vilayete bağlı olan yerlerde vali ve kazaya
bağlı olan köylerde kaymakamın rızasını alırlarsa o iş bütün köylü için
mecburi olur. Ve yapmıyan ceza görür.
Madde 13 - Köylünün mecburi işleri şunlardır:
1 - Sıtma, sivrisinek tarafından aşılandığı ve sivrisinek de su
birikintilerinde barındığı ve ürediği için her şeyden evvel köy sınırı
dahilindeki su birikintilerini kurutmak;
2 - Köye kapalı yoldan içilecek su getirmek ve çeşme yapmak, köyün içtiği su
kapalı geliyorsa yolunda delik deşik bırakmamak ve mezarlıktan veya
süprüntülük ve gübrelikten geçiyorsa yolunu değiştirmek;
3 - Köylerdeki kuyu ağızlarına bir arşın yüksekliğinde bilezik ve etrafını
iki metre eninde harçlı döşeme ile çevirmek;
4 - Evlerde odalarla ahırları bir duvarla birbirinden ayırmak;
5 - Köyün her evinde üstü kapalı ve kuyulu veya lağımlı bir hala yapmak ve
köyün münasip bir yerinde herkes için kuyusu kapalı veya lağımlı bir (hala)
yapmak;
6 - Evlerden dökülecek pis suların kuyu, çeşme, pınar sularına karışmıyarak
ayrıca akıp gitmesi için üstü kapalı akıntı yapmak;
7 - Köyde evlerin etrafını ve köyün sokaklarını temiz tutmak, her ev kendi
önünü süpürmek;
8 - Çeşme, kuyu ve pınar başlarında gübre, süprüntü bulundurmayıp daima temiz
tutmak, ve fazla sular etrafa yayılarak bataklık yapmaması için akıntı
yapmak;
9 - Köyün süprüntü ve gübreliğini köyden uzakça yol üstü olmıyan sapa ve
rüzgaraltı yerlerde yapmak ve herkese o gübrelikten ayrı yerler gösterilmek;
10 - Her köyün bir başından öbür başına kadar çaprazlama iki yol yapmak (bu
yollar köy meydanından geçecektir.)
11 - Köyün büyüklüğüne göre orta yerinde ve mümkün olamazsa kenarında bir
meydan açmak;
12 - Köy meydanının bir tarafında ihtiyar meclisinin toplanıp köyün işlerini
görüşmeleri için bir köy odası yapmak;
13 - Köy, yol üzerinde uğrak ve konuk ise köy odası yanında ocaklı ve ahırlı
bir konuk odası yapmak;
14 - Köyde bir mescit yapmak (yeniden yapılacak ise köy meydanının bir
tarafına yapılacaktır.)
15 - Köyde maarif idarelerinin vereceği örneğe göre bir mektep yapmak
(yeniden yapılacak ise köyün en havadar bir tarafına yapılacak ve mektebin
herhalde bir bahçesi bulunacaktır.);
16 - Köy yollarının ve meydanının etrafına ve köyün içinde ve etrafındaki su
kenarlarına ve mezarlıklara ve mezarlık ile köy arasına ağaç dikmek. (Köylü
her sene adam başına en az bir ağaç dikecek ve bu ağaç tamamen tutup
yeşilleninciye kadar ağaca bakacak va yeni dikilmişlere hayvanların sürünerek
ve kemirerek zarar vermesinin önünü almak için etrafına çalı çırpı sarıp
muhkemce bağlıyacaktır.);
17 - Köy korusunu muhafaza etmek;
18 - Köyden Hükümet merkezine veya komşu köylere giden yolların kendi sınırı içindeki
kısmını yapmak ve onarmak ve yollar üzerindeki küçük hendek ve derelerin
üstlerine köprü yapmak ve yol üzerinden gelip gitmeğe zorluk verecek şeyleri
kırmak, kaldırmak. (Bir yol üzerindeki işlerin köyden köy sınırının bittiği
yere kadar olanı o köyündür.);
19 - Köy halkından askerde bulunanların ve bakacağı olmıyan öksüzlerin
tarlalarını, bağ ve bahçelerini (imece) yoliyle sürüp ekmek, harmanlarını
kaldırmak;
20 - Köy namına nalbant, bakkal, arabacı dükkanları yaptırmak;
21 - Köye ortaklama korucu, sığırtmaç, danacı ve çoban tutmak;
22 - Köyde insanlarda salgın ve bulaşık bir hastalık çıkarsa veya firengili
adam görülürse o gün bir adam yollıyarak Hükümete haber vermek. (Bu haber
üzerine kazadan memur gelinciye kadar hastanın yanına bakacaklardan
başkalarını sokmamak lazımdır.);
23 - Köy hayvanlarında salgın ve bulaşık bir hastalık görülürse o gün bir
adam yollıyarak Hükümete haber vermek; bu haber üzerine kazadan bir memur
gelinciye kadar hasta olan hayvanı diğerlerinden ayırmak ve hasta hayvan ile
beraber bulunmuş olan hayvanları köyün hasta olmıyan hayvanları ile
karıştırmamak;
24 - Köyde su basması olursa birleşerek selin yolunu değiştirmek;
25 - Ekine, mahsule, yemişli, yemişsiz ağaçlara, bağlara, bahçelere zarar
veren kuşları, böcekleri, tırtılları öldürmek. (Bunun için hangi türlü
kuşların ve böceklerin hangi zamanlarda ve nasıl öldürülmesi lazım geldiği
Hükümetten sorulacak ve nasıl öğretilirse öyle yapılacaktır.);
26 - Köy halkının ekilmiş ve dikilmiş mahsullerini, ağaçlarını her türlü
zarar ve ziyandan muhafaza etmek;
27 - Mecbur olmadıkça yol üzerine halkın kolaylıkla gelip geçmesine dokunacak
şeyler koymamak;
28 - Birdenbire yıkılarak altında adam ve hayvanat kalacak derecede çürümüş
veya eğilmiş duvar veya damları bir sakatlık çıkarmaması için yıktırmak veya
tamir ettirmek;
29 - (Değişik bent: 02/12/1925 - 684/1. md.) (Köy içinde bila zaruretin
hayvan koşturmamak).
30 - Muhafazasına mecbur oldukları yırtıcı ve azgın hayvanları başı boş
salıvermemek;
31 - Devlet parasını kıymetinden aşağı aldırtmamak;
32 - Bir adamın suda veya başka suretle başına bir felaket gelince onu
kurtarmak elinde iken yardım etmek;
33 - Köyde çürümüş ve kokmuş meyva vesair sıhhate muzır şeyler köyden
dışarıya götürülür ve gömülür;
34 - Bir hayvana götüremiyecek kadar yük yüklettirmemek;
35 - Yaylımlara başlı başına hayvan salmamak ve ortaklama çayırları biçmemek;
36 - Bir yeri kazarak başkalarının hayvan ve davarlarının düşüp ölmesine ve
sakatlanmasına sebep olmasına meydan vermemek;
37 - İhtiyar meclisleri tarafından şahitlik için çağrılınca herhalde gelmek
ve eğer
gelmiyecek kadar mazereti varsa bildirmek.
Madde 14 - Yapılması köylünün isteğine bağlı olan şeyler şunlardır:
1 - Köyün evlerinde ahırları odalardan ayrı bir yere yapmak;
2 - Ev, ahır, hela duvarlarının iç ve dışları senede bir defa badanalanmak;
3 - Her köyün bir başından öbür başına kadar olan yolları taş kaldırım ile
döşemek;
4 - Köy mezarlığının köyden ve caddeden uzak bir yerde, suların geldiği
tarafta değil, akıp gittiği tarafta olmasına çalışmak ve etrafını duvarla
çevirerek içersine hayvan girmesinin önünü almak ve mezarlığa gübre süprüntü
dökmemek, herkes mezarlarına iyi bakmak;
5 - Köyde bir çamaşırlık yapmak;
6 - Köyde bir hamam yapmak;
7 - Pazar ve çarşı yerleri yapmak;
8 - Köyün sınırı içinde münasip yerlerde ve tepelerde orman yetiştirmek;
9 - Köyü, kasaba ve komşu köylere bitiştiren yolların iki kenarına ağaç
dikmek ve köy sınırı içindeki yabani ağaçları aşılamak;
10 - Köyde ekilip biçilen ve toplanan mahsulatın veya yapılan eşyanın
değeriyle satılabilmesi için köy namına alıcı adam aramak;
11 - Köy tarla ve bahçelerini sulamak için bütün köye ortaklama ark yapmak;
12 - Köye ortaklama her türlü ziraat, pulluk, orak, harman makineleri almak;
13 - Köyde peynir ve yağ yapmak için makine almak;
14 - Köye ortaklama değirmen yapmak veya getirtmek;
15 - Köylülerin giydiği esvapları köyde dokutmağa çalışmak;
16 - Köylüden berber yetiştirmek;
17 - Köylüden ayakkabıcı yetiştirmek;
18 - Köylüden nalbant, demirci, arabacı, kalaycı yetiştirmek;
19 - Ekinden çok gelir almak için yapma gübre getirtmek;
20 - Köylünün bilgisini artıracak kitap getirtmek;
21 - Yemeklik ve para ile köy fıkarasına ve öksüzlere yardım etmek, kimsesiz
çocukları sünnet ettirmek ve kızları evlendirmek için yardım etmek ve fukara
cenazelerinin kefen vesairesinin tedarikine çalışmak;
22 - Kazaen yanan veya yıkılan fukara evlerini bütün köy yardımı ile yapmak;
23 - Bütün köy için bankadan para kaldırmak ve tarla, bahçe, çift ve tohum
almak isteyenlere vermek ve bu paranın her sene borçlarını toplıyarak bankaya
yatırmak;
24 - Köyde güreş, cirit, nişan talimleri gibi köy oyunlarını yaptırmak;
25 - Kağnıları dört veya iki tekerlekli arabaya çevirmek ve köy parasiyle
araba yapacak ve onaracak bir tezgah açtırıp köy namına idare etmek;
26 - Her köyde köy sandığından bir ambar yaptırıp bunun bir bölmesine harman
zamanında herkesten köy namına mahsullerine göre birer miktar zahire ödünç
alınarak konulmak ve bu zahireyi muhtaç köylülere gene köy namına yemeklik
veya tohumluk olarak ödünç vermek ve her sene ambarda artan zahireyi yeni
mahsul ile değiştirmek;
27 - Her sene köy namına bir veya daha ziyade tarla ektirerek mahsulünü imece
yoliyle biçip elde ettikten ve gelecek sene için tohumu ayırdıktan sonra
artanını satarak parasını köy sandığına yatırmak;
28 - Köy namına iyi cinsten boğa, aygır, teke, koç satın almak;
29 - Köy korusu olmıyan yerlerde koru yetiştirmek;
30 - Köyde sağlık işlerine bakmak üzere bir sağlık korucusu bulundurmak, yok
ise vilayet veya kaza merkezinde açılacak sağlık derslerine adam göndererek
yetiştirmek suretiyle köyde istihdam etmek;
31 - Hükümet tarafından sağlık işlerinde kullanılmak üzere verilecek ilaçları
korumak.
32 - (Ek bent: 12/02/1954 - 6250/1. md.) Köye elektrik tesisatı vücuda
getirmek.
ÜÇÜNCÜ FASIL: İMECE VE KÖY PARASI
Madde 15 - Köy işlerinin bir çoğu bütün köylü birleşerek imece ile yapılır.
Madde 16 - (Değişik madde: 05/07/1939 - 3664/1 md.)
Köy gelirleri, köy işlerini gören köyün aylıklı adamlarının aylık ve
yıllıklariyle köy sınırları içinde yapılacak mecburi köy işlerine yetmezse:
En yüksek haddi yirmi lirayı aşmamak üzere herkesin hal ve vaktine göre köy
ihtiyar meclisi karariyle köyde oturanlara ve köyde maddi alakası bulunanlara
salma salınır.
Madde 17 - Köy parası şunlardır:
1 - İhtiyar meclisi tarafından köylüye salınacak para;
2 - İşbu kanuna göre alınacak ceza paraları;
3 - Köy namına yazılı emlak ve arazi geliri;
4 - Yoliyle vakfedilen arazi ve emlak geliri;
5 - Avarrız gelirleri (ağaç, arazi, emlak, para);
6 - Hediye ve bağışlanmış paralar ve mallar, (ianat ve teberruat);
7 - Köy namına ekilen tarla geliri;
8 - Köy tezgah ve ambar ve dükkanları geliri;
9 - Mühürlenecek ilmühaberlerden alınacak para, (bu para ihtiyar meclisince
yapılıp kaymakam veya vali tarafından tasdik olunan cetvele göre alınır);
10 - Köy sınırı içindeki taş, kireç, tuğla, kiremit, çorak, kil gibi
ocaklardan alınacak para (nısıf kutru elliden yüz metreye kadar olanlardan);
11 - Çay ve nehirler üzerindeki kayık ve sallardan alınacak para, (senenin
altı ayı işliyenlere mahsustur. Bundan fazla işliyenler vilayet
idarelerinindir);
12 - Köy sınırı içindeki otlaklardan ve meralardan fazlasının kira paraları;
13 - Köyde satılmak için kesilen hayvanlardan alınacak para, (zephiye resmi);
14 - Köy sınırı içinde satılan hayvanlardan alınacak ihtisap resmi;
15 - Köy sınırı içinde sahipsiz ağaçların ve yemişlerin geliri;
16 - Köy sınırı içindeki kaplıcalar, maden suları, (şimdiye kadar belediye,
idarei hususiye, maliye, evkaf ve eşhas tarafından yoliyle elde edilenler
hariç);
17 - Geliri yetişmiyen köylerde muhtar, imam, katip, korucu, sığırtmaç,
danacı gibi köy adamlarının aylıkları veya senelikleri için salınacak para
veya mahsuller.
Madde 18 - Köy namına harcanacak para iki türlüdür. Biri köylünün isteğine
bağlı olmıyan, diğeri köylünün isteğine bağlı olandır.
Madde 19 - (Değişik madde: 02/06/1934 - 2491/2 md.)
Köylünün isteğine bağlı olmıyarak harcanacak paralar şunlardır :
1 - Köy muhtarının köy derneğince kesilen aylık veya seneliği,
2 - Varsa katip aylığı,
3 - Köy namına yazılı veya vakıf emlak ve arazinin vergi ve başka masrafı,
4 - Köyün mecburi işlerine lazım olacak paralar,
5 - 12 nci madde mucibince isteğe bağlı iken mecburi yapılan işlere lazım
olacak paralar,
6 - Köy işine bakacak adamların aylığı.
DÖRDÜNCÜ FASIL: KÖY MUHTARININ VE İHTİYAR MECLİSİ AZALARININ SEÇİLME YOLU
Madde 20 - (Değişik madde: 26/10/1933 - 2329/1 md.)
Her köyde bir köy derneği, bir köy muhtarı, bir de ihtiyar meclisi bulunur.
Köyde 24 üncü maddeye göre köy muhtarını ve ihtiyar meclisi azalarını seçmeğe
hakkı olan kadın ve erkek köylülerin toplanmasına köy derneği derler. Köy
muhtarı ve ihtiyar meclisi azaları doğrudan doğruya köy derneği tarafından ve
köylü kadın ve erkekler arasından seçilir. Köy muhtarı ihtiyar meclisinin
başıdır.
Madde 21 - (Mülga madde: 18/07/1963 - 286/3 md.)
Madde 22 - (Mülga madde: 18/01/1984 - 2972/37 md.)
Madde 23 - Köyün imamı ile muallimi veya başmuallimi ihtiyar meclisinin her
zaman azasıdırlar.
Madde 24 - (Mülga madde: 18/07/1963 - 286/3 md.)
Madde 25 - (Mülga madde: 18/01/1984 - 2972/37 md.)
Madde 26 - (Mülga madde: 17/07/1950 - 5672/3 md.)
Madde 27 - (Mülga madde: 17/07/1950 - 5672/3 md.)
Madde 28 - (Mülga madde: 18/07/1963 - 286/3 md.)
Madde 29 - (Mülga madde: 17/07/1950 - 5672/3 md.)
Madde 30 - (Değişik madde: 26/10/1983 - 2329/2 md.)
Karı, koca, ana, baba, kız, oğul, gelin, güvey ve kardeşlerin ihtiyar
meclisinde aza olarak bir arada bulunmaları yasaktır. Bunların seçilmiş
olduğu görülür ise içlerinden en çok sayı kazanmış olan kadın veya erkek
azalıkta bırakılır. Sayıları beraber olur ise evli olan, ikisi de evli ise
yaşı büyük olan, yaşları da beraber ise çocuğu çok olan tercih olunur. Çocuk
adedi de beraber olur ise kur’a çekilerek kur’ada adı önce çıkan azalığa
alınır.
Madde 31 - (Mülga madde: 07/07/1950 - 5672/3 md.)
Madde 32 - (Mülga madde: 07/07/1950 - 5672/3 md.)
Madde 33 - (Değişik madde: 18/07/1963 - 286/2 md.)
a) Köy muhtarlığına ve ihtiyar meclisi üyeliğine seçildikten sonra:
1. Kısıtlı veya kamu hizmetlerinden yasaklı olanlar,
2. İzinsiz olarak yabancı Devlet resmi hizmetlerinde bulunanlar,
3. Ağır hapis cezasını gerektiren bir suçtan dolayı kesin olarak hüküm
giyenler,
4. Taksirli suçlar hariç olmak üzere 5 yıldan fazla hapis cezasiyle kesin
olarak hüküm giyenler,
5. Zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik,
inancı kötüye kullanmak, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı suçlardan biri ile
kesin olarak hüküm giymiş olanlar,
6. Devletin, katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin, köylerin,
İktisadi Devlet Teşekküllerinin veya bunlara bağlı daire ve müesseselerle
ortaklarının ve imtiyazlı şirketlerin memur ve müstahdemi olanlar,
7. Cumhuriyet Senatosu üyesi, milletvekili, il genel meclisi üyesi, belediye
meclisi üyesi, belediye başkanı olanlar,
8. Köy içlerinin mütaahhidi, bu işlerle ilgili kimselerin kefili veya ortağı
olanlar ve bu cihetlerden köye borçlu bulunanlar,
Muhtar ve ihtiyar meclisi üyeliğinden, il veya ilçe idare kurulunca
çıkarılırlar.
b) Köy tüzel kişiliği ile davacı ve davalı olan muhtar ve ihtiyar meclisi
üyeleri bu davalarda köy tüzel kişiliğini temsil edemezler. Yetkili
temsilciyi köy derneği seçer.
BEŞİNCİ FASIL: MUHTARIN GÖRECEĞİ İŞLER
Madde 34 - Köyün sınırı içinde köylüye ait işleri yapmak ve yaptırmak
muhtarla onun başında bulunduğu ihtiyar meclisinin vazifesidir.
Madde 35 - Muhtarın göreceği işler ikiye ayrılır:
1 - Devlet işleri;
2 - Köy işleri.
Madde 36 - Muhtarın göreceği Devlet işleri şunlardır:
1 - Hükümet tarafından bildirilecek kanunları, nizamları köy içinde ilan
etmek ve halka anlatmak ve kanunlar, nizamlar, talimatlar, emirler ile
kendisine verilecek işleri görmek;
2 - Köyün sınırı içinde dirlik ve düzenliği korumak (asayişi korumak);
3 - Salgın ve bulaşık hastalıkları günü gününe Hükümete haber vermek;
4 - Hekim olmıyanların ve üfürükçülerin hastalara ilaç yapmasını menetmek ve
Hükümete haber vermek;
5 - Köylünün çiçek ve bulaşık hastalıklar aşısı ile aşılanıp hastalıktan
kurtulmasına çalışmak;
6 - Köye gelip gidenlerin niçin gelip gitmekte olduklarını anlamak ve bunlar
içinde şüpheli adamlar veyahut ecnebiler görülürse hemen yakın karakola haber
vermek;
7 - Her ay içinde köyde doğan, ölen, nikahlanan ve boşananların defterini
yapıp ertesi ayın onuncu gününden evvel nüfus memuruna vermek ve köyün nüfus
defterini birlikte götürerek vukuatı yürüttürmek;
8 - Vergi toplamak için gelen tahsildarlara yol göstermek, yardım etmek ve
tahsildarların yolsuzluğunu görürse Hükümete haber vermek.
9 - Asker toplamak ve bakaya ve kaçakları Hükümete haber vermek;
10 - Köy civarında eşkıya görürse Hükümete haber vermek ve elinden gelirse
tutturmak;
11 - Köylünün ırzına ve canına ve malına el uzatan ve Hükümet kanunlarını
dinlemiyen kimseleri köy korucuları ve gönüllü korucularla yakalattırarak
Hükümete göndermek;
12 - Köy sınırı içinde yangın ve sel olursa köylüleri toplayıp söndürmeğe ve
çevirmeğe çalışmak, (orman yangınlarında sınırdan dışarı olsa dahi yardıma
mecburdurlar.);
13 - Mahkemelerden gönderilen celpname ve her türlü tezkere ve hükümleri
lazım gelenlere bildirerek istenilen işleri yapmak ve mahkeme mubaşirine ve
jandarmaya vazifesinde kolaylık göstermek;
14 - İhzar ve tevkif müzekkereleri (bazı adamların kanun namına tutulmasını
emreden mahkeme kağıdı) gösterildikte aranılan kimseleri kağıdı getirenlere
tutturmak;
15 - Zarar görenlerin şikayeti ve bilip işitenlerin haber vermesi üzerine
sorup araştırmak;
16 - Bu kanunda ismi geçen davaları ihtiyar meclisine söyleyip hükmünü almak.
Madde 37 - Muhtarın göreceği köy işleri şunlardır:
1 - 13 üncü maddede sayılan işleri ihtiyar meclisi ile görüşerek yapmak ve
yaptırmak;
2 - 14 üncü maddede sayılan işlerin yapılabilmesi için köylülere öğüt vermek;
3 - İhtiyar meclisi ile görüştükten sonra köylüyü işe çağırmak;
4 - İhtiyar meclisi kararı ile köy işlerine harcanacak parayı toplamak;
5 - Köy işlerine harcanacak parayı topladıktan sonra harcamak için emir
vermek;
6 - Bir ay içinde nerelere ve ne kadar para harcamış ise gelecek ay başında
hesabatını ihtiyar meclisine vermek;
7 - Köy işlerinde hem davacı, hem hasım olarak mahkemede bulunmak ve isterse
mahkemeye diğer birini yerine (vekil) göndermektir.
Madde 38 - Köy muhtarına köy işlerini gördükleri zaman karşı gelen ve kötü
söyliyenler Devlet memuruna karşı koyanlar gibi ceza görürler.
Madde 39 - Muhtar yazılarını köy katibine yazdırır. Köyde katip bulunmazsa bu
işi köyün muallimine ve yoksa imamına yaptırır.
Madde 40 - Köy muhtarının köylü faydasına olmıyan kararlarını kaymakam
bozabilir. Fakat, onun yerine kaymakam kendiliğinden karar veremez. Karar,
gene köylü tarafından verilir.
Madde 41 - (Değişik madde: 18/07/1963 - 286/2 md.)
İl merkezine bağlı köylerde vali, ilçelere bağlı köylerde kaymakamlar,
muhtarın köy işlerini ve kanunlarla verilen diğer görevlerini yapmadığını
görürlerse muhtara yazılı ihtarda bulunurlar. Buna rağmen iş görmiyen muhtar,
yetkili idare kurulu karariyle görevinden uzaklaştırılır.
İHTİYAR MECLİSİNİN GÖRECEĞİ İŞLER[ MADDE 42 ]
Madde 43 - İhtiyar meclisi köy işlerini en ziyade lazım olandan başlıyarak
bir sıraya koyar ve biri yapılıp bittikten sonra sırasiyle hepsini köylüye
gördürmeğe çalışır. Evvel yapılması lazım gelen sağlık, yol, mektep işlerinin
geri bırakıldığı haber alınır veya şikayet edilirse köyün bağlı olduğu
kaymakam veya vali tarafından gösterilen yolda yapılır.
Madde 44 - İhtiyar meclisinin göreceği işler şunlardır:
1 - İhtiyar meclisi köylüye ait işleri konuşur ve hangi işleri köylü
tarafından kendileri çalışarak doğrudan doğruya ve hangi işlerin para ile
veya ırgat ile görülebileceğine karar verir.
Köy işlerinden köy ahalisinin imece ile çalışarak yapacakları işi, köylünün
çift ve çubuğu ile uğraşmadıkları boş zamanlara bırakır.
2 - (Değişik bent: 12/02/1954 - 6250/2 md.) İhtiyar Meclisi bu Kanunun 13 ve
14 üncü maddelerinde yazılı mecburi ve ihtiyari işleri yapmak için lüzumu
halinde köy sınırı içindeki gayrimenkulleri değer pahasiyle satın alır. Mal
sahibi razı olmazsa köyün bağlı bulunduğu kaza veya vilayet idare heyeti işi
gözden geçirir. İdare heyetinin kararına söz yoktur.
3 - Tarlası olmıyan veya yetişmiyen köylüye köyün sınırı içinden boz haliden
bir parça ayırıp vermek ve tasarrufu malsandığına veya sair dairelere geçmiş
olan araziyi köy namına satın alıp arazisi olmıyanlara vermek ve bedelini
taksitle köy sandığına ödetmek mecburidir.
4 - İhtiyar meclisi köylünün kaçar gün çalışacağını kestirir.
5 - Köy işi için beher köylüye haline göre salınacak paranın ne olacağını
keser.
Madde 45 - Paranın harcanmasında hiçbir fenalık olmamasına ve faydasız yere
para verilmemesine köy muhtarı ve ihtiyar meclisi azaları göz kulak olurlar
ve paranın harcanmasında fenalık ve yolsuzluk olduğu Hükümetçe anlaşılırsa
kaza idare meclisinin hükmü ile Tahsili Emval Kanununa göre köy muhtarı ve
ihtiyar meclisi azasının malları satılarak köylünün parası ödenir.
Madde 46 - (Değişik madde: 07/07/1950 - 5672/2 md.)
Mecburi işleri gördürmiyen ve toplanması isteğe bağlı olmayan paraları
toplamayan ve toplattırmayan köy muhtarı ve ihtiyar meclisi üyelerine köyün
bağlı bulunduğu idare kurulunca 10 liradan 50 liraya kadar para cezası
hükmolunur. Bu ceza Maliyece Tahsili Emval Kanununa tevfikan tahsil ve köy
sandığına teslim olunur.
İKİ VE DAHA ZİYADE KÖYLERE DÜŞEN İŞLER [ MADDE 47 ]
Madde 48 - İki veya daha ziyade köylere düşen işler için köylerin ihtiyar
meclisleri kendi aralarında anlaşamazlarsa bunlardan bir tarafın dilemesi
üzerine köyün bağlı olduğu Hükümet reisi işe karışır ve o köylerin ihtiyar
meclislerini toplıyarak işi bitirir.
ALTINCI FASIL: İHTİYAR MECLİSLERİNİN GÖRECEĞİ DAVALAR
Madde 49 - (Mülga madde: 18/07/1963 - 286/3 md.)
Madde 50 - (Mülga madde: 18/07/1963 - 286/3 md.)
Madde 51 - (Mülga madde: 18/07/1963 - 286/3 md.)
Madde 52 - (Mülga madde: 18/07/1963 - 286/3 md.)
Madde 53 - İhtiyar meclisleri köylünün iki tarafın uzlaşmasiyle bitirilebilen
her türlü işlerini görürler. (Sulh).
Madde 54 - (Mülga madde: 02/07/1941 - 4081/36 md.)
Madde 55 - (Mülga madde: 02/07/1941 - 4081/36 md.)
Madde 56 - 13 üncü maddede yazılan mecburi işleri yapmıyan köylüden ihtiyar meclisinin
karariyle haline göre bir kuruştan yüz kuruşa kadar ceza alınır. Ceza
parasını vermiyenler hakkında (66) ncı maddeye göre muamele yapılır. Cezaya
mahküm olan adam o işten gene kaçarsa evvelki ceza iki kat olarak alınır.
İhtiyar meclisince salınan parayı ödemiyenlerden iki katı (66) ncı maddeye
göre tahsil olunur.
YEDİNCİ FASIL: DAVALARIN NASIL GÖRÜLECEĞİ
Madde 57 - (Mülga madde: 18/07/1963 - 286/3 md.)
Madde 58 - (Mülga madde: 18/07/1963 - 286/3 md.)
Madde 59 - (Mülga madde: 18/07/1963 - 286/3 md.)
Madde 60 - (Mülga madde: 18/07/1963 - 286/3 md.)
Madde 61 - (Mülga madde: 18/07/1963 - 286/3 md.)
Madde 62 - (Mülga madde: 18/07/1963 - 286/3 md.)
Madde 63 - (Mülga madde: 18/07/1963 - 286/3 md.)
Madde 64 - (Mülga madde: 18/07/1963 - 286/3 md.)
Madde 65 - (Mülga madde: 18/07/1963 - 286/3 md.)
Madde 66 - Köyce salınan parayı ve ihtiyar meclisince hükmedilen paraları
vermiyenlere yirmi bir gün zarfında borcunu vermesi için köy muhtarı
tarafından haber gönderilir. Yirmi bir günün sonunda borçlu gene borcunu
vermezse ihtiyar meclisinin mazbatası Hükümete gönderilir. Vali veya kaymakam
veya nahiye müdürü aşağıdaki usule göre parayı tahsil ve köy sandığına veya
ihtiyar meclisi vasıtasıyle alacaklılara teslim eder. Şöyle ki:
1 - Borçlu veya cezalıya lazım olandan gayri ev eşyası satılmak suretiyle
alınır. Fazla eşyası bulunamazsa veyahut alınan eşya borcu ödeyemezse bir
yerden diğer bir yere götürülebilen diğer malları, bu da yoksa tarla bağ ve
bahçe gibi bir yerden diğer bir yere götürülemiyen malları satılır. Çift ve
çubuğu ve çift hayvanatı satılamaz.
2 - Ev eşyasiyle bir yerden diğer bir yere naklonulabilen her nevi eşya haczi
gününden başlıyarak üç gün içinde ihtiyar meclisinin gözü önünde ve kasabada
belediye vasıtasıyle sattırılır. Yetecek kadarı köy sandığına veya alacaklıya
ve üst tarafı mal sahibine verilir. Üç gün içinde borcunu verenlerin malı geri
verilir.
3 - Oturduğu ev ile geçimi için lazım olan tarla, bağ, bahçenin ve dört
senelik mahsulü veya kirası borca yetişen ve bir yerden diğer yere
götürülemiyen malların satılması yasaktır.
4 - Haczolunan ve bir yerden diğer yere götürülemiyen mallar yirmi gün
müddetle müzayedeye çıkarılır. Bu müddet bittikte sürülen peyler kafi
görülürse on gün müddetle askıya alınır ve on gün bitince herkaç kuruşa
çıkmış ise Hükümetçe talibine ihale olunur.
5 - Satılan şeylere köy ihtiyar meclisi azaları doğrudan doğruya kendileri
veya başkaları vasıtasiyle pey süremezler ve satın alamazlar.
Madde 67 - (Mülga madde: 18/07/1963 - 286/3 md.)
SEKİZİNCİ FASIL: KÖY KORUCULARI VE GÖRECEĞİ İŞLER
Madde 68 - Köy sınırı içinde herkesin ırzını, canını ve malını korumak için
köy korucuları bulundurulur.
Madde 69 - Her köyde en aşağı bir korucu bulunur. Nüfusu binden yukarı
köylerde her beş yüz kişiye bir korucu daha tutulur.
Madde 70 - Korucular ihtiyar meclisi tarafından tutulur ve köy muhtarının
vereceği haber üzerine kaymakamın buyurultusu ile işe başlar.
Madde 71 - (Değişik madde: 12/05/1928 - 1256/1 md.)
Korucuların 22 yaşından küçük ve altmış yaşından büyük olmaması ve bir cürüm
ile cezalandırılmamış ve iyi huylu tanınmış bulunması ve herkesle kavga
çıkarmak, serhoşluk gibi huysuzlukları olmaması şarttır.
Madde 72 - Korucular köy muhtarının emri altındadır. Resmi işlerde onun her
emrini tutmağa mecburdur.
Madde 73 - Korucular silahlıdırlar. Kendilerine karşı gelenler jandarmaya
karşı gelmiş gibi ceza görürler.
Madde 74 - Köy muhtarı ve ihtiyar meclisi mahsul zamanlarında çapulcular ve
eşkiya türemiş ise yağmadan köy halkını korumak için köylünün eli silah
tutanlarından lüzumu kadarını gönüllü korucu ayırarak bunların isimlerini bir
kağıda yazıp kaymakama götürür. Kaymakamın müsaadesi olursa bu gönüllü
korucular asıl korucularla beraber yağmacılara ve eşkiyaya karşı köy ve
köylüyü korurlar.
(Ek fıkra: 26/03/1985 - 3175/1 md.; Değişik fıkra: 07/02/1990 - 3612/2 md.)
(Değişik fıkra : 02/06/2007 - 5673 S.K/1.mad) Bakanlar Kurulunca tespit
edilecek illerde; olağanüstü hal ilanını gerektiren sebeplere ve şiddet
hareketlerine ait ciddi belirtilerin köyde veya çevrede ortaya çıkması veya
her ne sebeple olursa olsun köylünün canına ve malına tecavüz hareketlerinin
artması hallerinde, valinin teklifi ve İçişleri Bakanının onayı ile yeteri
kadar geçici köy korucusu görevlendirilmesi kararlaştırılabilir. Bu şekilde
görevlendirilecek geçici köy korucusu sayısı 40.000 kişiyi geçemez. Bakanlar
Kurulu bu sayıyı yüzde elliye kadar artırmaya yetkilidir. Görevlendirmeyi
gerektiren hallerin ortadan kalkması durumunda veya idarî zaruret hallerinde
görevlendirmeye ilişkin aynı usûl uygulanmak suretiyle geçici köy korucusu
olarak yapılan görevlendirmelere son verilebilir.
(Ek fıkra: 26/03/1985 - 3175/1 md.) Köy Korucuları ve Geçici Köy
Korucularının görevde bulundukları süre içinde yaralanmaları, sakatlanmaları
veya ölümleri halinde "2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması
Hakkında Kanun" hükümleri uygulanır.
(Ek fıkra: 28/12/2005-5443 S.K./1.mad) Hiçbir sosyal güvenlik kurumunun
güvencesi altında bulunmayan geçici köy korucuları ile bunların eşleri,
bakmakla yükümlü oldukları anne, baba ve çocuklarının muayene, tetkik ve
tedavileri, 3816 sayılı Ödeme Gücü Olmayan Vatandaşların Tedavi Giderlerinin
Yeşil Kart Verilerek Devlet Tarafından Karşılanması Hakkında Kanunda
öngörülen şartlara bakılmaksızın anılan Kanun hükümlerine göre yeşil kart
verilerek sağlanır. Bakmakla yükümlü oldukları anne, baba ve çocuklarının
tespitinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda belirtilen esaslar
uygulanır. Bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihin öncesinde ve sonrasında
asgari on yıl üzerinden tazminat alarak görevinden ayrılan (Ek ibare :
02/06/2007 - 5673 S.K/1.mad) veya bu Kanun hükümlerine göre aylık bağlanmış
olan geçici köy korucuları ile bunların eşleri, bakmakla yükümlü oldukları
anne, baba ve çocuklarının muayene, tetkik ve tedavileri hakkında da bu fıkra
hükümleri uygulanır. (Ek cümle : 02/06/2007 - 5673 S.K/1.mad) Geçici köy
korucularının ölümü sebebiyle eşlerine aylık bağlanması durumunda yukarıda
belirtilen hak sahiplerine aynı şekilde muayene, tetkik ve tedavi yardımı
yapılmasına devam olunur.
(Ek fıkra : 02/06/2007 - 5673 S.K/1.mad) Geçici köy korucularına hizmetin
devamı süresince her ay 11.500 gösterge rakamının memur aylıklarına uygulanan
aylık katsayısı ile çarpımı sonucunda bulunacak miktarda ücret ödenir. Bu
ücret, herhangi bir vergi ve kesintiye tâbi tutulmaksızın ve peşin olarak
ödenir. Geçici köy korucuları arasından, toplam geçici köy korucusu sayısının
yüzde onunu geçmeyecek şekilde tefrik edilen korucu başlarına geçici köy
korucularına ödenen ücretin yüzde onu kadar ilave ücret ödenir. Ay sonundan
önce kendi isteğiyle görevden ayrılanlar ile disiplin hükümlerinin
uygulanması sonucu görevlerine son verilenler hariç olmak kaydıyla,
görevlerine son verilen veya ölen geçici köy korucuları için önceden peşin
ödenmiş olan ücretin kalan günlere isabet eden tutarı geri alınmaz.
Geçici köy korucularından güvenlik güçleriyle birlikte operasyonlara
katılanların iaşeleri, birlikte operasyona katıldıkları güvenlik güçlerinin
bağlı olduğu birimlerce ve bu birimlerin bütçesinden karşılanmak üzere
sağlanır. Bu Kanunda belirtilen görevler ile tabii afetlerde ve diğer
olağanüstü hal ve durumlarda emsallerine göre başarılı görev yaptıkları
görülen veya büyük yararlılık gösteren geçici köy korucularına, valinin
teklifi ve İçişleri Bakanının onayı ile yılda bir defa aylık ücretlerinin iki
katına kadar ödül verilebilir. Bir malî yılda bu şekilde ödül verilecek
geçici köy korucusu sayısı, o ilde görevli geçici köy korucusu sayısının
yüzde birini geçemez. Güvenlik güçleriyle birlikte operasyonlara katılan
geçici köy korucularına herhangi bir vergi ve kesintiye tâbi tutulmaksızın
her ay 400 gösterge rakamının memur aylık katsayısıyla çarpımı sonucu
bulunacak tutarda ek tazminat ayrıca ödenir.
Geçici köy korucusu olarak çalıştırılanlar, bu çalışmalarından dolayı
31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası
Kanununun uygulanmasında kısa ve uzun vadeli sigorta kolları açısından
sigortalı sayılmazlar.
Bu maddeye göre geçici köy korucularına yapılacak harcamalar, İçişleri
Bakanlığı bütçesine konulacak ödenekten bu Bakanlıkça karşılanır ve ödemeler
il valilikleri tarafından yapılır.
Madde 75 - Koruculara verilecek silahlar ve cephaneler Hükümet tarafından
ihtiyar meclisine mazbata mukabilinde demirbaş olarak verilir.
Madde 76 - Korucular kendilerine verilen resmi silah ve cephaneleri ancak
kendileri kullanırlar. Başkalarına emanet veremezler.
Madde 77 - Korucular aşağıdaki hallerde silah kullanabilirler:
1 - Vazifesini yaparken kendisine saldıran ve hayatını tehlikeye koyan
kimselere karşı hayatını korumak için mecburi olursa;
2 - Vazifesini yaparken ahaliden bir kimsenin can veya ırz tehlikesi altında
kaldığını görür ve onu kurtarmak için başka bir çare bulamaz da bunalırsa;
3 - Cürmü meşhutta (yani yapılırken veyahut yapıldıktan sonra henüz izi
meydanda iken) bir cinayetin failini yahut maznun bir şahsı yakalamak
istediği halde o kimse silahla karşı korsa;
4 - Tutulan bir cani kaçar ve "dur" emrini dinlemez ve onu tekrar
yakalamak için silah kullanmaktan başka çare bulunmazsa;
5 - Eşkiya takibi sırasında yatak olan yerlerden süpheli bir adam çıkar ve
korucunun "dur" emrine itaat etmeyip kaçarsa.
Yukarda sayılan ahvalden maada korucu silahını kullandığından dolayı ceza
görür. Korucu silah kullanmağa mecbur olduğu zaman bile mümkün mertebe
öldürmeksizin yaralıyarak tutmağa dikkat eder.
Madde 78 - (Değişik madde: 22/09/1941 - 4114/1 md.)
1 - (Değişik bent: 04/07/1988 - KHK - 336/1 md.; Aynen Kabul: 07/02/1990 -
3612/3 md.) Korucuların kıyafetleri ve silahlarının şekli İçişleri
Bakanlığınca tayin olunur.
2 - Korucu elbiselerinin parası köy gelirinden senede bir defa verilir. İki
senede bir de gocuk veya kepenek verilir.
3 - Korucular, ellerine verilen koruculuk cüzdanını daima üzerinde bulundurur
ve korucusu olduğu köyün adı kalın yazı ve vilayet ve kaza adları ince yazı
ile yazılmış olmak üzere gösterilen örneğe göre pirinçten bir levhayı
göğüslerinin sol tarafına daima asmağa mecburdurlar.
4 - Korucuların taşıyacakları silahların cinsi harb silahlarındandır.
Madde 79 - Ölen veya koruculuğu bırakan veyahut çıkarılan korucuların silah,
fişek, tezkere ve levhaları ve gocuk veya kepeneği, yerlerine geleceklere
verilmek üzere köy muhtarı tarafından alınıp saklanır.
Madde 80 - Vazifesinde kayıtsızlığı ve tenbelliği ve aşağıda sayılan yasak
işleri yapan korucular, ihtiyar meclisi tarafından ilk defasında tekdir,
ikincisinde tevbih olunur ve her iki ceza da tezkerelerine işaret edilir.
Üçüncü defasında işten çıkarılır.
Madde 81 - Koruculara yasak olan işler şunlardır:
1 - Koruculuktan başka iş yapmak: mesela dükkan, kahvehane, han açıp işletmek
veya bunlara ortaklık etmek;
2 - Köylüden herhangi birinin veya kendi hizmetinde bulunmak için izinsiz
vazifesini terketmek;
3 - Koruduğu bağ ve bahçe ve ekinlerden fuzili faydalanmak;
4 - Kendi hayvanlarını otlatmak ve köye çobanlık etmek;
5 - Levha, elbise ve silah ve cüzdanını üzerinde taşımamak veya değiştirmek.
Madde 82 - Silahını ve cephanesini kayıtsızlığı yüzünden kaybeden veya
isteğiyle aharın eline geçmesine sebep olan korucu hemen çıkarılarak hakkında
ayrıca ceza yapılmak üzere Hükümete haber verilir ve silah ve cephane parası
ödettirilir.
DOKUZUNCU FASIL: KÖY İMAMLARI
Madde 83 - Köy imamları köy derneğinin intihabı ve müftünün buyurultusiyle
tayin olunurlar. Bu kanunun neşri tarihinde mevcut olan imamlar yeniden
buyrultu almağa mecburdurlar.
Madde 84 - İmam olacaklar yirmi dördüncü maddeye göre (ikinci fıkrasından
başka) lazım gelen sıfatları haiz olmakla beraber ilmihal, amalierbaa ve kafi
derecede Türkiye coğrafyası ve Türk ve İslam tarihini ve sağlık işlerini
bilmek ve okunaklı yazı yazmak lazımdır.
Madde 85 - Köy imamlarına köyce şimdiye kadar ne veriliyorsa gene o
verilecektir. Ancak verilen şeyler, ihtiyar meclisi vasıtasiyle toplanır ve
verilir.
Madde 86 - Bir köyde birden fazla imam bulunursa ihtiyar meclisinde aza
olarak bulunacak imamı kaymakam seçer.
ONUNCU FASIL: MÜTEFERRİK MADDELER
Madde 87 - (Mülga madde: 03/07/2003 - 4916 S.K./38. md.)
Madde 88 - Ecnebi tebaası köylerde ikamet etmek için Dahiliye Vekaletinden
resmi tezkere alacaklardır. Bu tezkerelerin verilip verilmemesi ve ikamet
müddetlerinin azaltılıp çoğaltılması Dahiliye Vekaletine aittir.
Madde 89 - İşbu Köy Kanunu kadın ve erkek nüfusu yüz elliden yukarı olan
köyler içindir. Nüfusu yüz elliden aşağı olan köyler bu kanuna göre köy
ahalisinden seçim hakkı olanların yarısından çoğunun istemesiyle etrafındaki
bir saat ve ondan aşağı olan köylerden birine bağlanırlar veyahut vali veya
kaymakam bu kanunun hangi maddeleri yapılacağını ayrıca emreder. Bu kabil
köyler hiçbir köye bağlanmaz ve vali veya kaymakam da hiçbir emir vermezse
eski göreneklerine göre işlerini yaparlar.
Madde 90 - Yüz elli nüfustan aşağı birkaç köy bir arada bulunursa her köydeki
seçim hakkı onların yarısından çoğunun isteğiyle birleşerek bu kanuna göre
bir köy olurlar.
Madde 91 - İşbu kanunun bir tanesini köy odasında diğer bir tanesini de köyün
cami veyahut mektebinde bulundurmayan köy muhtarı kaymakamın emriyle köy
sandığına beş lira ceza parası verir.
Madde 92 - İşbu kanundaki cezayinakdiler köy sandığının varidatıdır.
Madde 93 - Köy mühürleri bu kanuna merbut numune veçhile bir çeşitle
vilayetlerce yaptırılıp gönderilir. Köy mühürü bir kutu içinde bulundurulur
ve üzeri ihtiyar meclisinin en az iki azası tarafından mühürlenir ve ihtiyar
meclisi önünde açılır.
Madde 94 - İşbu Köy Kanunu köy mekteplerinde çocuklara belletilir.
Madde 95 - İşbu kanuna muhalif ve köylere ait bütün kanunlar, nizamlar ve
maddeler kaldırılmıştır.
Ek Madde 1 -
Salma köyde oturanlar için hane başına tevzi edilir. Bir hanede oturanların
kendilerine ait gelirleri olduğu takdirde bunlar dahi ayrı hane sahibi
sayılırlar. Salma tevzi edilirken her hanenin tediye kudreti esas olarak
gözönünde tutulur.
Köy haricinde oturup da köyde maddi alakası bulunanların vergi miktarı, o
köydeki alaka ve istifadelerinin derecesi nisbetiyle ölçülür ve ona göre
tayin olunur.
Ek Madde 2 -
Köyün aylıklı adamlarının ücretleriyle mecburi işlerden başka hiç bir iş için
ve hiç bir nam ve maksatla salma salınamaz. Bu suretle toplanan paralar bu
işlerden maada hiç bir yere ve hizmete tahsis olunamaz.
Ek Madde 3 - Köy İhtiyar meclisi salınacak salmanın nisbet, cins ve miktarını
İkincikanun ayı içinde tayin ve tevzi cetvellerini tanzim ederek on beş gün
müddetle umumun görebileceği yerlere asmak suretiyle ilan ve hariçte
bulunanlara tebliğ eder. Salınan salmalarda kanun hükümlerine uygunsuzluk
veya nisbetsizlik olduğunu iddia edenler ilan veya tebliğ müddetinin
hitamından itibaren on gün içinde itirazlarını köy muhtarına söylerler veya
yazı ile bildirirler ve müracaatlarını tutulacak deftere yazdırarak bir
ilmühaber alırlar.
Köy ihtiyar meclisi bir hafta içinde itirazlara bakarak kararını vermeğe ve
itiraz edenlere bildirmeğe mecburdur. Bu kararlar aleyhine tebliğ tarihinden
itibaren on beş gün içinde merkez kazasında valiye, diğer kazalarda
kaymakamlara müracaat edilebilir. (İptal tümce: Anayasa Mahkemesi'nin
28/01/2010 tarih ve E:2008/19, K:2010/17 sayılı kararıyla)
Ek Madde 4 -
Salma kararlarının köy karar defterine geçirilmesi ve tadilatının işaret
olunması mecburidir.
Ek Madde 5 -
Salma mükellefiyetini aynen veya nakden ifa edemiyenler bedenen
çalıştırılabilirler.
Ek Madde 6 - (Ek madde: 18/07/1963 - 286/1 md.)
Seçim tutanaklarının verilmesi ilçe seçim kurullarına aittir. Bu kurullar,
muhtarlığa ve ihtiyar meclisi asil ve yedek üyeliklerini kazananların tutanaklarını
geciktirmeksizin verir. İlçe seçim kurulu başkanı köy muhtarlığına ve ihtiyar
meclisi asıl ve yedek üyeliğine seçilenleri gösteren tutanağın bir suretini o
seçim çevresinde derhal ilan ettirir. Diğer bir suretini de bir hafta süre
ile ilçe seçim kurulu kapısına astırır.
Muhtarlıkları, ihtiyar meclisi asıl ve yedek üyeliklerini kazananların köyler
itibariyle bir listesi ilçe seçim kurullarınca vali veya kaymakamlara
verilir.
Ek Madde 7 - (Ek madde: 18/07/1963 - 286/1 md.)
İlçe seçim kurullarının kararlarına; 26 Nisan 1961 tarihli ve 298 sayılı
Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri hakkındaki Kanunun 129 uncu
maddesinde belirtilen süreler içinde, Seçimin iptaline dair kararlarına da 15
gün zarfında, İl seçim kurullarına itiraz edilebilir.
İl seçim kurulları itirazları inceliyerek en geç bir ay içinde kesin olarak
karara bağlarlar. İl seçim kurullarınca muhtar ve ihtiyar meclisi
seçimlerinin iptali halinde aşağıda yazıldığı şekilde hareket edilir.
A) Muhtar ve ihtiyar meclisi seçimi iptal edilmişse eski muhtar ve ihtiyar
meclisi yeni seçim yapılıncaya kadar görevlerine devam ederler.
B) Sadece muhtar seçimi iptal edilmişse yeni muhtar seçilinceye kadar
muhtarlık görevlerini yeni seçilen birinci üye görür. (Muhtarın geçici olarak
görevini yapamıyacağı hallerde de görevi, aldıkları oy sırasına göre üyeler
tarafından yürütülür.)
C) Yalnız ihtiyar meclisi seçimi iptal edilmişse eski meclis yeni seçime
kadar görevine devam eder.
Ek Madde 8 - Devlet İstatistik Enstitüsü İlçe seçim kurulları tarafından
seçimi takip eden bir ay zarfında kendisine
intikal ettirilecek belgelere dayanarak köyler itibariyle seçmenler sayısını,
oy kullananlar sayısını ve muteber sayılan oy sayısını, seçimi takip eden bir yıl içinde
yayımlar.
Ara seçimlerinin sonuçları Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından
yayımlanmaz.
Ek Madde 9 -
Köy muhtarı, köy ihtiyar meclisinin olumlu kararını aldıktan sonra, köy
yerleşme planının yapılmasını bağlı bulunduğu mülki amirinden talep edebilir.
Köy yerleşme planı, köy yerleşik ve gelişme alanını ihtiva eder.
Ek Madde 10 -
Valilikçe resen veya köy muhtarının talebi uygun bulunduğu takdirde, köy
yerleşme planının yapılması için Köy Yerleşme Alanı Tespit Komisyonuna
gönderilir.
Köy Yerleşme Alanı Tespit Komisyonu, Vali Yardımcısı başkanlığında Maliye ve
Gümrük, Bayındırlık ve İskan, Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlıkları ve Tapu
Kadastro Genel Müdürlüğü mahalli kuruluşlarının birer
teknik elemanı ile köy temsilcisinden oluşur. Gerektiğinde bu komisyona
ilgili diğer kuruluşlardan da uzman eleman iştirak ettirilir.
Komisyon, köyün halihazır ve gelişme durumunu dikkate alarak, konut ve genel
ihtiyaçlarına göre köy yerleşme planını düzenler. Bu plan üzerinde Tarım
Orman ve Köyişleri Bakanlığı, meri İmar Kanunu ve bu
konudaki yönetmelik hükümlerine tabi olmaksızın, parsellerin konumunu
belirleyen işleri yapar veya yaptırır. Bu plan valilikçe onaylanarak
kesinleştirilir ve yürürlüğe girer.
Ek Madde 11 -
Komisyon kararı ve köy yerleşme planı köy muhtarlığına tebliğ edilir. İtiraz
edilmezse valinin onayı ile kesinleşir. Köy muhtarı köy ihtiyar meclisinin
kararına dayanarak komisyon kararına karşı en geç 30 gün içinde
valiliğe itiraz edebilir, itiraz valilikçe 15 gün içinde karara bağlanır. Bu
karar kesindir.
Kesinleşen kararlar Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığı tarafından uygulanır.
Ek Madde 12 - (Değişik madde: 27/05/2004 - 5178 S.K./6. mad) *1* Köy yerleşme
plânında konut alanı ve köy genel ihtiyaçlarına ayrılan yerler, Devletin
hüküm ve tasarrufu altında bulunan seyrangâh, yol ve panayır yerleri gibi
alanlar ve Hazinenin mülkiyetinde olup kamu hizmetine tahsis edilmemiş
taşınmazlardan, 4342 sayılı Mera Kanununun 5 inci maddesi hükümleri uyarınca
incelenmesine müteakip mera, yaylak ve kışlak ile otlak ve çayır olarak
yararlanılamayacağı anlaşılan yerler köy yerleşme plânının onayı ile bu
vasıflarını kendiliğinden kaybeder.
Ancak bu madde kapsamında Hazinenin mülkiyetinde olup kamu hizmetine tahsis
edilmemiş taşınmazların devri Maliye Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle
yapılır ve valilikçe köy tüzel kişiliği adına tapuya tescil edilir.
Ek Madde 13 -
Köy tüzelkişiliği adına, köy yerleşme planına göre en çok 2000 m
olmak üzere tescil edilen parseller köyde ikamet eden ve köy nüfusuna kayıtlı olup evi
bulunmayan ihtiyaç sahiplerine ihtiyar meclisi kararı ile
rayiç bedel üzerinden satılır.
Satış bedeli peşin veya en çok 5 yılda ve 5 eşit taksitle tahsil edilerek, o
köyün imar işlerinde kullanılmak üzere köy sandığına yatırılır.
Köy ihtiyar meclisince satılan parseller üzerine satış tarihinden itibaren en
geç 5 yıl içinde bina yapılması zorunludur.
Hak sahipleri bu yerleri 10 yıl müddetle başkalarına devir ve temlik
edemezler.
Ek Madde 14 -
6831 sayılı, Orman, 2634 sayılı Turizmi Teşvik, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat
Varlıklarını Koruma, 1051 sayılı Kanunla değişik 7269 sayılı Umumi Hayata
Müessir Afetler Dolayısıyla Alınacak Tedbirlerle Yapılacak
Yardımlara Dair ve 2565 sayılı Askeri Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri
Kanunları bu Kanun kapsamı dışındadır.
Bu Kanunun hükümleri, belediye mücavir alanında bulunan köyler için, valinin
teklifi ve Bayındırlık ve İskan Bakanlığının onayı ile uygulanır.
Ek Madde 15 -
Komisyonun teşkili, çalışma ve karar verme esas ve usulleri, köy
tüzelkişiliği adına yapılacak tesciller, köy yerleşme planı düzenleme esas ve
usulleri, ihtiyaç sahiplerinde aranan vasıflar, devir yasakları, taşınmaz
malların amaca uygun kullanılma esasları, rayiç bedel tayini, satış esasları
ve diğer hususlar, bir yönetmelikle belirlenir.
Bu yönetmelik, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç iki ay
içinde Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığı ile Tapu ve Kadastro Genel
Müdürlünce ve ilgili kuruluşların görüşleri alınarak hazırlanır.
Ek Madde 16 - (Ek madde : 02/06/2007 - 5673 S.K/2.mad)
Geçici köy korucularından 55 yaşını dolduranların görevleriyle ilişikleri
kesilir. İlişikleri kesilenlerden onbeş yıl veya daha fazla hizmeti olanlara
hayatta bulundukları sürece 5.000 gösterge rakamının memur aylıklarına
uygulanan aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarda, Sosyal
Güvenlik Kurumunca aylık bağlanır. Onbeş yılı aşan her yıl için 5.000
gösterge rakamına 200 gösterge rakamı ilave edilir ve bu şekilde yapılacak
ilave hiçbir şekilde 3.000 gösterge rakamını geçemez. Aylık göstergesine
ilave edilecek 200 gösterge rakamının hesabında, ay kesirleri tam ay sayılır.
Yıl kesirlerinin her ayı için 200 gösterge rakamının memur aylıklarına
uygulanan aylık katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarın onikide biri
aylığa ayrıca eklenir.
Birinci fıkra hükümlerine göre aylık bağlanmış olanlardan vefat edenlerin dul
eşleri ile 55 yaşını doldurmamış olmakla birlikte onbeş yıl veya daha fazla
süre geçici köy koruculuğu hizmeti bulunanlardan görevleriyle ilişikleri
devam etmekte iken vefat edenlerin dul eşlerine birinci fıkraya göre
hesaplanacak aylığın yüzde yetmişbeşi oranında aylık bağlanır. Herhangi bir
sosyal güvenlik kurumundan aylık alan dul eşe, bu fıkraya göre hesaplanan
tutarın yarısı uygulanır. Dul eşe bağlanan aylıklar evlenmesi halinde kesilir
ve ölüm nedeni hariç dul kalmaları halinde yeniden bağlanmaz.
Terör suçlarından dolayı hüküm giyen geçici köy korucularına veya dul eşlerine,
aylık bağlanmaz. Hüküm giymeden önce aylık bağlanmış olması halinde ise
bağlanan aylığı kesilir.
Geçici köy korucularından sakatlananların kendilerine, ölenlerin ise dul ve
yetimlerine 3/11/1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması
Hakkında Kanun hükümleri uygulanmak suretiyle malûllük ya da dul ve yetim
aylığı bağlanmış olması durumunda, bu madde hükümlerine göre ayrıca aylık
bağlanmaz, önceden bu madde hükümlerine göre bağlanmış olanların aylıkları
kesilir.
Ek Madde 17 - (Ek madde : 02/06/2007 - 5673 S.K/2.mad)
55 yaşını doldurup onbeş yıldan az hizmeti olan veya 55 yaşını doldurmamış
olan geçici köy korucularından; sağlık ve idarî nedenlerle görevine son
verilenler ile ölenlere (55 yaşını doldurmamış olmakla birlikte onbeş yıl
veya daha fazla hizmeti bulunanlardan görevleri ile ilişikleri devam etmekte
iken vefat edenler hariç), 20.000 gösterge rakamının memur aylıklarına
uygulanan aylık katsayısı ve hizmet yılı ile çarpımı sonucunda bulunacak
miktarda tazminat ödenir.
55 yaşını doldurmadan kendi istekleri ile görevlerinden ayrılan geçici köy
korucularına, hizmet sürelerine bakılmaksızın 20.000 gösterge rakamının memur
aylıklarına uygulanan aylık katsayısı ve hizmet yılı ile çarpımı sonucunda
bulunacak miktarda tazminat ödenir.
Tazminat hesabında bir yıldan az olan hizmet süresi bir yıl kabul edilir. Bir tam yılı aşan süreler
için; ay kesirleri tam ay sayılmak suretiyle bu süre ile orantılı ödeme
yapılır. Vefat eden geçici köy korucularının hak ettiği tazminat kanunî
mirasçılarına ödenir. Verilecek tazminat tutarından herhangi bir vergi ve
kesinti yapılmaz. Ek 16 ncı madde uyarınca aylık bağlanan veya disiplin
hükümlerinin uygulanması sonucu görevlerine son verilen geçici köy
korucularına bu madde hükümlerine göre tazminat ödenmez.
Geçici köy korucularından görev süresi içinde vefat edenlerin eşine ve
çocuklarına, bunlar yoksa anne ve babasına, bunlar da yoksa kardeşlerine,
15.000 gösterge rakamının memur aylıklarına uygulanan aylık katsayısı ile
çarpımı sonucu bulunacak miktarda herhangi bir vergi ve kesintiye tâbi
tutulmaksızın ölüm yardımı ödenir.
Geçici köy korucularından sakatlananların kendilerine, ölenlerin ise dul ve
yetimlerine 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun
hükümleri uygulanmak suretiyle malûllük ya da dul ve yetim aylığı bağlanmış
olması durumunda; bu madde hükümlerine göre ayrıca tazminat ödenmez, önceden
bu madde hükümlerine göre tazminat ödenmiş olanların almış oldukları tazminat
tutarı 2330 sayılı Kanun hükümlerine göre ödenmesi gerekecek nakdî tazminat
tutarından düşülür.
Ek 16 ncı madde ile bu madde kapsamındaki ödemeler, Sosyal Güvenlik Kurumu
tarafından yapılır ve ödemenin yapılmasını takip eden iki ay içinde Hazineden tahsil edilir.
Ek Madde 18 - (Ek madde : 02/06/2007 - 5673 S.K/2.mad)
Geçici köy korucuları ile korucu başlarının; görevlendirme şekilleri, göreve
alınmalarında aranacak şartlar, görevleri, uygulanacak disiplin cezaları ve
görevlerine son verilmesini gerektiren haller, disiplin amirleri,
yararlanacakları giyim eşyaları ile bunların şekli ve verilme zamanları,
eğitim ve denetim usûl ve esasları, sicil ve izinleri, ilk müracaatlarında
sahip olmaları gereken sağlık şartları, başka bir işte çalışma hakları ile bu
Kanunda yer alan diğer hususlara ilişkin uygulamalar Milli Savunma Bakanlığı
ve Maliye Bakanlığının görüşü üzerine İçişleri Bakanlığınca hazırlanacak ve
bu maddenin yayımı tarihinden itibaren altı ay içinde Bakanlar Kurulunca
çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir.
Madde 96 - İşbu kanunun hükümleri neşir ve ilanı tarihinden başlar.
Madde 97 - İşbu kanunun hükümlerini yaptırmağa Dahiliye ve Adliye Vekilleri
memurdur.
442 SAYILI KANUNDA EK VE
DEĞİŞİKLİK YAPAN MEVZUATIN
YÜRÜRLÜKTEN KALDIRDIĞI KANUN VE
HÜKÜMLERİ GÖSTERİR LİSTE
Yürürlükten Kaldıran Mevzuatın
Yürürlükten kaldırılan
--------------------------------
Kanun veya Kanun Hükümleri Tarihi Sayısı Maddesi
-------------------------------------- -------- --------- --------------
20
Temmuz 1330 tarihli Kır Bekçileri Kanu-
nunun
bu Kanuna uymayan hükümleriyle Köy
Kanununun
54 ve 55 inci maddeleri
2/7/1941 4081 36
442
sayılı Köy Kanununun 26, 27, 29, 31 ve
32
nci maddeleri ile 41 inci maddesinin
(Kaymakamın
seçim için köy derneğini
toplamasına)
dair olan hükmü
7/7/1950 5672 3
442
sayılı Köy Kanunun 21, 24, 28, 49, 50, 51,
52,
57, 58, 59, 60, 61, 62, 63, 64, 65 ve 67 nci
maddeleriyle
5672 sayılı Kanunun ek 1, ek 2 ve
ek
3 üncü maddeleri ve 5998, 6835,7366 sayılı
kanunlar
18/7/1963 286 3
18/7/1963
gün ve 286 sayılı Köy Kanununda
değişiklik
yapılmasına dair Kanunun, seçimlerle
ilgili
ve 2972 sayılı Kanuna aykırı hüküm-
leri
18/1/1984 2972 37
442 SAYILI KANUNA EK VE
DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN
YÜRÜRLÜĞE GİRiŞ TARİHİNİ
GÖSTERİR LİSTE
Kanun
Yürürlüğe
No.
Farklı tarihte Yürürlüğe Giren Maddeler Giriş Tarihi
----------
--------------------------------------------------- ---------------
684 -- 2/12/1925
1256 -- 1/5/1928
2329 -- 28/10/1933
2491 -- 6/6/1934
3664 -- 11/7/1939
4081 -- 10/7/1941
4114 -- 25/9/1941
5672 -- 12/7/1950
5998 -- 13/1/1953
6169 -- 24/7/1953
6250 -- 19/2/1954
6835 -- 10/9/1956
7165 -- 25/11/1958
7366 -- 29/7/1959
286 -- 26/7/1963
906 -- 15/7/1967
1252 -- 22/4/1970
2108 -- 10/9/1977
2972 -- 18/1/1984
3029 -- 28/6/1984
3175 -- 4/4/1985
3278 -- 6/5/1986
3367 -- 26/5/1987
KHK/336 -- 5/8/1988
4342 -- 28/2/1998
Sitede bulunan bazı
bilgilerin hatalı olduğunu düşünüyorsanız bize ePosta gönderek
ulaşabilirsiniz.
kopruhisar@hotmail.com
|
